Stenenkruisstraat

StenenkruisstraatAlgemene Begraafplaats aan de Stenenkruisstraat 1811 -1905

Geschiedenis:
Na de inlijving van het Koninkrijk Holland bij het Franse keizerrijk in 1810 kwam er een verbod op begraven binnen de stadsmuren en in kerkgebouwen. Op grond van dit verbod besloot het stadsbestuur op 13 november 1810 een algemene begraafplaats aan te leggen buiten de Hertogsteegpoort, aan de latere Stenenkruisstraat. Dit terrein behoorde tot de vestinggronden die in 1808 door Lodewijk Napoleon aan de stad geschonken waren. Op 20 mei 1811 vond de eerste begrafenis plaats. Kort daarna werd de begraafplaats opgesplitst in een protestants, een rooms-katholiek en een joods gedeelte.
In 1814 werden de vestinggronden weer rijkseigendom, maar de kerkgenootschappen mochten hun doden blijven begraven op de algemene begraafplaats. Het joodse gedeelte werd niet meer gebruikt, omdat er vanaf 1814 weer begraven mocht worden op de joodse begraafplaats bij de Mariënburg. De Vestingwet in 1874 betekende voor Nijmegen dat zij zich van haar stadsmuren mocht ontdoen. Nijmegen kwam in het bezit van de oude vestinggronden waardoor de oppervlakte van de gemeente fors toenam. Na de sloop van de vestingmuren werden vooral in het zuiden en oosten van de oude stad nieuwe woningen gebouwd.
Als gevolg van deze nieuwe woonbuurten kwam de Algemene Begraafplaats steeds meer binnen de bebouwing te liggen. Het gemeentebestuur besloot de begraafplaats per 1 januari 1905 te sluiten. In 1925 werd besloten het rooms-katholieke gedeelte van de begraafplaats te ontruimen en als wandelpark in te richten: het Julianapark. Een jaar later werd ook het zuidelijk deel van het protestantse kerkhof geruimd en bij het park getrokken. Het resterende middengedeelte werd omheind met een ijzeren hekwerk. Hier liggen onder anderen een aantal bekende Nijmeegse personen en families In 1962 veranderde de naam van dat deel van de Stenenkruisstraat dat aan de begraafplaats grensde in de Prins Bernhardstraat. De Coehoornstraat werd verbonden met de Prins Bernhardstraat. De begraafplaats wordt beheerd door de gemeente Nijmegen.

Begraafregisters: De begraafregisters van de begraafplaats aan de Stenenkruisstraat zijn verloren gegaan. Van de periode 1829-1869 zijn wel registers van de eigenaren van de graven op de begraafplaats bewaard gebleven (Regionaal Archief Nijmegen, Nederlands Hervormde Gemeente Nijmegen stad en land 1591-1994, inv.nrs. 539-540). Ook is een register bewaard gebleven waarop de eigenaren van de grafkelders op de begraafplaats staan vermeld (Regionaal Archief Nijmegen, Secretarie Gemeente Nijmegen 1946-1984, inv.nr. 1245).

Stichting In Paradisum heeft inmiddels al vergevorderde plannen liggen om deze unieke begraafplaats voor een breder publiek open te stellen. Er zijn gesprekken gaande met de Gemeente Nijmegen, er is geld beschikbaar gesteld voor herstelwerkzaamheden (inmiddels afgerond)  en er zal een plan komen voor digitalisering en plaatsing op internet via het Regionaal Archief Nijmegen. (2010).

Foto’s